Όπως δείχνουν τα επιστημονικά στοιχεία, τα αγέννητα μωρά κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης έχουν αντίληψη
Από το «Αφήστε με να ζήσω!»
Έχουν τα έμβρυα αισθητηριακές εμπειρίες; Τί μπορεί άραγε να αντιληφθεί ένα αγέννητο παιδί και σε ποια ηλικία κύησης;
Στα πλαίσια της συζήτησης για τον εμβρυϊκό πόνο και την εμβρυϊκή συνείδηση, ορισμένες ομάδες υποστηρίζουν ότι τα έμβρυα δεν έχουν αισθητηριακές εμπειρίες σε όλη την διάρκεια της εγκυμοσύνης. Λένε ότι μέσα στο εμβρυϊκό αίμα κυκλοφορούν «νευροαναστολείς» οι οποίοι ναρκώνουν συνεχώς τα παιδιά, που δεν βιώνουν πόνο (ή οτιδήποτε άλλο) μέχρι να γεννηθούν. Αυτή η εικασία τους εξυπηρετεί καθώς θέλουν να ακούγεται ότι τα αγέννητα παιδιά είναι μειονεκτικοί οργανισμοί, οπότε δεν έχουν ανθρώπινη υπόσταση, ούτε δικαιώματα. Άλλοι προβάλλουν τέτοια επιχειρήματα προσπαθώντας να χαράξουν μια γραμμή μεταξύ των νεογέννητων, - τα οποία θεωρούν άτομα με πλήρη δικαιώματα και αξία- , και των εμβρύων, τα οποία χαρακτηρίζουν ως «εν δυνάμει» πρόσωπα, που δεν αξίζουν ακόμη το ίδιο επίπεδο φροντίδας και προστασίας. Ωστόσο, οι γιατροί που κάνουν ενδομήτριες επεμβάσεις στα αγέννητα παιδιά, δίνουν αναισθησία και στο έμβρυο γιατί γνωρίζουν εμπειρικά ότι πονάει και το αντιμετωπίζουν ως ιδιαίτερο ασθενή με δικές του ανάγκες.(1)
Το θέμα της αντίληψης του πόνου και των άλλων ερεθισμάτων είναι πολύ σημαντικό γιατί η αντίληψη του πόνου και άλλων αισθημάτων από το έμβρυο κάνει ακόμη μαρτυρικότερη και ανηθικότερη την έκτρωση του αγέννητου παιδιού.
Ας δούμε όμως ποιες είναι οι νεότερες γνώσεις που τεκμηριώνουν ότι υπάρχει αντίληψη του πόνου και γενικότερα αίσθηση από το έμβρυο. (2)
Τον Ιανουάριο του 2026, ένα διεθνές γυναικολογικό περιοδικό δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο « A Rudimentary Consciousness Appears in the Late Fetal Period», «Μια στοιχειώδης συνείδηση εμφανίζεται στην όψιμη εμβρυϊκή περίοδο» του Carlo Bellieni. Σε αυτό, ο Bellieni υποστηρίζει ότι ο «ελάχιστος κοινός παρονομαστής» της συνείδησης είναι η μνήμη, και έτσι αναζητά μελέτες για την εμβρυϊκή μνήμη. Επίσης, αξιολογεί την έρευνα σχετικά με την εμβρυϊκή ανατομία και την αντίληψη. Συνολικά, εξετάζει 31 κλινικές δοκιμές από την τελευταία δεκαετία που σχετίζονται με αυτούς τους τρεις τομείς και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν σημαντικά στοιχεία που υποστηρίζουν τις μορφές συνείδησης πριν από την γέννηση.
Τι υποδηλώνουν τα στοιχεία;
Εμβρυϊκή Ανατομία
Ο Bellieni συνοψίζει 10 μελέτες που επικεντρώνονται στις «ανατομικές οδούς που καθιστούν δυνατή την αντίληψη». Συζητά τον τρόπο όπου οι άνθρωποι αρχίζουν να αναπτύσσουν θαλαμο-φλοιώδεις συνδέσεις ως έμβρυα, και ότι η σύνδεση μεταξύ θαλάμου και φλοιού ενισχύεται στο δεύτερο μισό της εγκυμοσύνης. Μιλάει για την υποπλάκα, ένα προσωρινό μέρος του εγκεφάλου που απαντάται κατά την πρώιμη εμβρυϊκή ανάπτυξη και παίζει ζωτικό ρόλο στην νευρική ανάπτυξη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Συγκεκριμένα, ο Bellieni τονίζει ότι τα έμβρυα δεν χρειάζονται έναν ώριμο εγκεφαλικό φλοιό για να νιώσουν αισθήσεις. Έχουν προσωρινές δομές, όπως η υποπλάκα, που επιτρέπουν την αισθητηριακή εμπειρία ακόμη και πριν σχηματιστεί πλήρως ο φλοιός.
«Η ενδομήτρια ζωή περιλαμβάνει δομές οι οποίες, τουλάχιστον εν μέρει, αντικαθιστούν τον αναπτυσσόμενο φλοιό, τον οποίο το έμβρυο αρχίζει να σχηματίζει περίπου στις 20 εβδομάδες κύησης. Αυτές οι δομές συνιστούν την υποπλάκα, χρήσιμη για τις περισσότερες αισθήσεις, ενώ ο θάλαμος ευθύνεται για τον πόνο... Μπορούμε ρεαλιστικά να πούμε ότι οι πρώτες αισθήσεις γίνονται αντιληπτές στα μέσα της εγκυμοσύνης.» - Carlo Bellieni -
Το Royal College of Obstetricians and Gynaecologists, RCOG, του Λονδίνου, και άλλοι, έχουν υποστηρίξει ότι τα έμβρυα ενδέχεται να μην έχουν αισθητηριακές εμπειρίες, καθ' όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, επειδή κοιμούνται συνεχώς, λόγω της ύπαρξης νευροαναστολέων στο αίμα τους που τα ναρκώνουν. Ο Bellieni αναφέρει έρευνα που αντικρούει αυτήν την ιδέα, συμπεριλαμβανομένων μελετών που δείχνουν ότι τα έμβρυα έχουν διαφορετικές συμπεριφορικές καταστάσεις (διακριτές περιόδους συμπεριφοράς «ύπνου» και «εγρήγορσης»), και μελετών που υποδηλώνουν ότι οι νευροαναστολείς στο εμβρυϊκό αίμα είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα για να προκαλέσουν συνεχή καταστολή.
Εμβρυϊκή Αντίληψη
Ο Bellieni κάνει μια επισκόπηση 15 μελετών που επικεντρώθηκαν στην εμβρυϊκή και νεογνική αντίληψη, συμπεριλαμβανομένων μελετών των εμβρυϊκών αντιδράσεων στον ήχο, τη γεύση και την αφή. Για παράδειγμα, είδε ότι τα έμβρυα αγαπούν εμφανώς το αμνιακό υγρό με γεύση καρότου περισσότερο από το υγρό με γεύση λάχανου. Επίσης, ανταποκρίνονται περισσότερο σε οπτικά ερεθίσματα που μοιάζουν με πρόσωπο (φως που φαίνεται μέσα από το τοίχωμα της μήτρας), συγκριτικά με άλλα είδη ερεθισμάτων, και αγγίζουν το εσωτερικό του τοιχώματος της μήτρας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα όταν η μητέρα τους αγγίζει το εξωτερικό.
Εμβρυϊκή Μνήμη
Ο Bellieni εξέτασε και έξι μελέτες που έλεγξαν τη μνήμη του εμβρύου. Η μαγνητοεγκεφαλογραφία μελετά και μετρά την εγκεφαλική δραστηριότητα μέσω αισθητήρων που εντοπίζουν τις αλλαγές στα μαγνητικά πεδία καθώς ενεργοποιούνται οι νευρώνες. Οι ερευνητές μπορούν να προσαρμόσουν αυτήν τη διαδικασία, για την απεικόνιση του εμβρυϊκού εγκεφάλου, τοποθετώντας αισθητήρες στην κοιλιά της γυναίκας, μετρώντας σε πραγματικό χρόνο πότε και πού ενεργοποιούνται οι νευρώνες στον εγκέφαλο.
Με αυτήν την τεχνική, διαπίστωσαν ότι περίπου έναν μήνα πριν από τη γέννηση, τα έμβρυα «μαθαίνουν κανονικότητες δεύτερης τάξης», που σημαίνει ότι μπορούν να ανιχνεύσουν σχέσεις μεταξύ γεγονότων. Σε ένα πείραμα, οι ερευνητές έπαιξαν τέσσερις τόνους και μέτρησαν την εγκεφαλική δραστηριότητα του εμβρύου κατά τη διάρκεια του τρίτου και του τέταρτου τόνου. Για τα έμβρυα 35 εβδομάδων και άνω, εάν ο τέταρτος τόνος έσπαγε ένα προηγούμενο-γνωστό μοτίβο τόνου, η εγκεφαλική τους δραστηριότητα αυξανόταν. Αυτό που παρατήρησαν ήταν κάτι απροσδόκητο. Πρόκειται για μια μορφή μνήμης, που υπερβαίνει τις απλές αντιδράσεις σε ένα γεγονός κάθε φορά.
Έρευνες διαπιστώνουν επίσης ότι τα νεογνά θα αντιδράσουν διαφορετικά σε ερεθίσματα που βίωσαν από τη μήτρα σε σύγκριση με νεογνά που δεν τα είχαν βιώσει ποτέ, καταδεικνύοντας μια άλλη μορφή μνήμης.
Η ανθρώπινη γνωστική λειτουργία αναπτύσσεται ως μία συνέχεια
Πολλοί άνθρωποι αποδέχονται την «επιλογή» της έκτρωσης για τα έμβρυα του πρώτου τριμήνου και αντιτίθενται σε αυτήν για τα έμβρυα του δεύτερου και τρίτου τριμήνου. Τα έμβρυα που έχουν εικόνα πρόωρου, δεν ενεργοποιούν τα «προστατευτικά» ένστικτα όπως τα έμβρυα που μοιάζουν περισσότερο με μωρά. Αυτή η αντίδραση είναι κατανοητή, αλλά δεν βασίζεται στη νευροανάπτυξη.
Κάποιοι υποστηρικτές της άμβλωσης υποστηρίζουν νομικά όρια αποδοχής της άμβλωσης (π.χ. τις 20 εβδομάδες, την βιωσιμότητα ή την γέννηση) με βάση την ιδέα ότι, πριν από το προτιμώμενο όριο, τα έμβρυα δεν έχουν επαρκή γνωστική ικανότητα για να θεωρηθούν ως άνθρωποι.
Όμως, όπως δείχνει η ανασκόπηση του Bellieni, η νευροανάπτυξή μας δεν ακολουθεί σαφή όρια. Ξεκινά νωρίς κατά την εγκυμοσύνη και συνεχίζεται (ταχέως) κατά την νηπιακή ηλικία και (πιο αργά) μέχρι τις αρχές της δεκαετίας των είκοσι.
Επιπλέον, οι γνωστικές ικανότητες που μας κάνουν ανθρώπους (π.χ. η ηθική, η αιτιολογημένη δράση, η συλλογιστική, η κριτική, ή ο αυτοπροσδιορισμός,) δεν ξεκινούν παρά πολύ μετά την γέννηση. Επομένως, ούτε η γνωστική ικανότητα μπορεί να αποτελεί κριτήριο, ώστε η θανάτωση των μικρών εμβρύων να θεωρείται ηθικά ουδέτερη και η θανάτωση των μεταγενέστερων εμβρύων και νεογνών να χαρακτηρίζεται απαράδεκτη.
Τα έμβρυα είναι άνθρωποι, και διαθέτουν πλούσια χαρακτηριστικά και δυνατότητες που βελτιώνονται όσο ζουν. Η ανθρώπινη ζωή είναι εξαρχής σεβαστή και η ελλιπής ανάπτυξη κάποιου χαρακτηριστικού της δεν είναι ποτέ δικαιολογία για αφαιρεθεί.
Πηγές:
